Sztuka i prawda na ekranie — filmy dokumentalne na 19. BNP Paribas Dwa Brzegi

Przenikliwe portrety artystów oraz uniwersalne historie dokumentalne o współczesnym świecie znajdą się w centrum tegorocznego programu BNP Paribas Dwa Brzegi. Gościem Festiwalu będzie wybitny dokumentalista Maciej Drygas, który pokaże swój najnowszy film Pociągi i udzieli Lekcji Kina.

Szczególne miejsce w tegorocznym programie zajmują Pociągi Macieja Drygasa (nagroda główna IDFA w Amsterdamie). To nie tylko wybitny film z gatunku found footage, ale też pełna gorzkich refleksji podróż przez najważniejsze wydarzenia XX-go wieku, opowieść o ludzkiej naturze i o sile ludzkiego umysłu, która paradoksalnie zamiast czynić dobro karmi się złem.

Reżyser zbudował Pociągi z historycznych materiałów odnalezionych w 46 archiwach filmowych całego świata. W filmie zobaczymy między innymi materiały z brytyjskiego BFI National Archive, francuskiego Gaumont Pathé, niemieckiego Bundesarchiv oraz amerykańskiej Biblioteki Kongresu. Starannie wybrane, zabierają nas w podróż, podczas której przyglądamy się samym sobie. Rezonują z widzem w zależności od jego własnych doświadczeń, wspomnień, emocji. Po pokazie zapraszamy na Lekcję Kina z Maciejem Drygasem.

W programie nie zabraknie mocnych dokumentów poruszających kwestie pamięci, tożsamości i walki o swoje miejsce na ziemi. Wśród nich znalazł się kanadyjski Yintah (zwycięzca tegorocznego MDAG), autorstwa Jennifer Wickham, Brenda Michella i Michaela Toledano. Film jest zapisem walki pomiędzy ludem Wet’suwet’en a władzami Kanady, które chcą przejąć ich terytorium i pozwolić gigantom z branży paliw kopalnych na budowę rurociągów. Z kolei film Pod powierzchnią Kingi Michalskiej (najlepszy film polski tegorocznego MDAG) to spokojna, psychologiczna podróż przez dzisiejszą Polskę, portretująca ludzi mieszkających w pobliżu miejsc naznaczonych Holocaustem. Autorka przygląda się, jak ukryta pod powierzchnią teraźniejszości przeszłość daje o sobie znać, jakby chciała powiedzieć: „Nie zapomnijcie o mnie, pamiętajcie”.

Zupełnie inną perspektywę przynosi Pan Nikt kontra Putin Davida Borensteina i Pasha Talankina. To historia nauczyciela Paszy z prowincjonalnej rosyjskiej szkoły, który wbrew propagandzie nadal dokumentuje codzienność swoich uczniów. Gdy po agresji Rosji na Ukrainę system zaczyna zmieniać szkoły w militarne poligony, kamera Paszy rejestruje strach, opór i niepewność młodego pokolenia.

W ramach sekcji Filmowe Portrety Sztuki pokażemy m.in. Prawdziwą historię Tamary Łempickiej Julie Rubio. To barwna opowieść o jednej z najoryginalniejszych artystek dwudziestolecia międzywojennego. Z kolei Ernest Cole. Odnaleziona legenda Raoula Pecka, znanego z nominowanego do Oscara filmu Nie jestem twoim murzynem, wydobywa z zapomnienia życie i twórczość pierwszego afroamerykańskiego fotografa dokumentującego rzeczywistość apartheidu w RPA. Ciekawą pozycją jest też film Agnieszka… Morawińska, co ty tutaj robisz?. Twórczynie Joanna Fedorowicz i Małgorzata Piwowar opowiadają o jednej z najbardziej wpływowych kobiet polskiego muzealnictwa. To nie tylko biografia, ale też historia o pokonywaniu systemowych barier i redefiniowaniu kobiecego głosu w świecie kultury.

W sekcji Muzyka — moja miłość premierowy pokaz filmu Komeda osobisty w reżyserii Igora Mertyna, oryginalnie opowiedzianej historii wybitnego kompozytora i pianisty jazzowego Krzysztofa Komedy. Nie można pominąć One to One: John i Yoko w reżyserii Kevina Macdonalda i Sama Rice-Edwardsa. To historia, która zaskoczy nawet największych fanów Johna Lennona i Yoko Ono. Równie silnych emocji dostarczy film Szkoda, że nareszcie Sebastiana Juszczyka, przedstawiający postać Jacka „Budynia” Szymkiewicza, wyjątkowej osobowości na polskiej scenie muzycznej.

Na BNP Paribas Dwa Brzegi zwracamy też uwagę na interesujące debiuty. Wśród nich Bałtyk Igi Lis, która przygląda się codzienności pani Mieci prowadzącej wędzarnię w Łebie. Niby prosta historia, a jednak ma w sobie uniwersalną wartość opowieści o kobiecej sile, odpowiedzialności i więzi z miejscem.

Wielu twórców i twórczyń filmów dokumentalnych będziemy gościć na 19. BNP Paribas Dwa Brzegi.

19. Festiwal Filmu i Sztuki BNP Paribas Dwa Brzegi odbywa się w dniach 26 lipca – 3 sierpnia 2025 roku w Kazimierzu Dolnym i Janowcu nad Wisłą. Zachęcamy do śledzenia naszych newsletterów.